W czasopiśmie Forensic Science International: Genetics ukazała się nowa publikacja naukowców związanych z Polską Bazą Genetyczną Ofiar Totalitaryzmów (PBGOT) pt. “The petrous advantage in perinatal and early childhood remains: A paired study of forensic DNA recovery”.

Badania koncentrowały się na jednym z najtrudniejszych problemów genetyki sądowej – uzyskiwaniu profili DNA z silnie zdegradowanych szczątków dziecięcych.

Analizie poddano szczątki 54 osób w wieku od okresu płodowego i noworodkowego do 7. roku życia, odnalezione w dwóch historycznych miejscach masowych pochówków w Polsce. Materiał pochodził z terenu byłego obozu jenieckiego Stalag II D w Stargardzie oraz z masowych grobów odkrytych na terenie dawnego miejsca odosobnienia w Białymstoku. W każdym przypadku porównano DNA uzyskane z części skalistej kości skroniowej z DNA wyizolowanym z innego dostępnego elementu szkieletu tej samej osoby, m.in. kości udowej, ramiennej, piszczelowej lub fragmentów czaszki.

Wyraźna przewaga części skalistej kości skroniowej

Wyniki wykazały znaczącą przewagę części skalistej w zachowaniu materiału genetycznego. Pełne autosomalne profile STR uzyskano w 34 z 54 próbek części skalistej, czyli w 63% przypadków. Dla porównania, wśród pozostałych analizowanych elementów szkieletu pełny profil uzyskano tylko w 1 z 54 przypadków (1,9%).

Średnia kompletność profilu STR wynosiła 90% dla części skalistej i jedynie 22,4% dla materiału porównawczego. W próbkach części skalistej wykrywano średnio 18,9 z 21 analizowanych loci autosomalnych, podczas gdy w pozostałych elementach szkieletu średnio tylko 4,7. Szczególnie istotny z perspektywy praktyki identyfikacyjnej jest fakt, że wykorzystanie części skalistej pozwoliło uzyskać wysokiej jakości materiał genetyczny w 74,1% przypadków, w których analiza innego elementu szkieletu dawała profil o niewielkiej wartości identyfikacyjnej.

Znaczenie dla identyfikacji ofiar

Szczątki dziecięce należą do szczególnie wymagającego materiału w badaniach historycznych i sądowych. Kości najmłodszych osób są słabiej zmineralizowane i bardziej podatne na procesy degradacji zachodzące po śmierci. Część skalista kości skroniowej, dzięki swojej budowie i wysokiej gęstości, może znacznie lepiej chronić DNA przed degradacją. Uzyskane wyniki wskazują, że odpowiedni wybór materiału kostnego może mieć decydujące znaczenie dla powodzenia identyfikacji genetycznej, szczególnie w przypadku silnie zdegradowanych szczątków niemowląt i małych dzieci.

Badania przeprowadzono w ramach Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów, której działania obejmują m.in. rozwój i wykorzystanie nowoczesnych metod genetyki sądowej w identyfikacji ofiar konfliktów zbrojnych i systemów totalitarnych.

Autorami publikacji są Sandra Cytacka, Maria Szargut, Julia Szostak-Zacharczuk, Bartłomiej Grygorcewicz, Kamila Stanisz, Maria Stępień, Grażyna Zielińska, Joanna Dowejko, Jarosław Piątek oraz Andrzej Ossowski.

Publikacja:
Cytacka S. et al. The petrous advantage in perinatal and early childhood remains: A paired study of forensic DNA recovery.
Forensic Science International: Genetics, 87 (2027), 103601
DOI: 10.1016/j.fsigen.2026.103601