Na terenie poligonu wojskowego Altengrabow w Saksonii-Anhalt odnaleziono miejsce cmentarza jenieckiego Stalagu XI A, którego lokalizacja przez dziesięciolecia pozostawała nieznana. Według dostępnej dokumentacji spoczywa tam 119 polskich jeńców wojennych, wśród nich żołnierze kampanii wrześniowej 1939 roku oraz uczestnicy Powstania Warszawskiego, którzy zmarli w niewoli w latach 1939–1945. Prace poszukiwawcze przeprowadzono w dniach 3–5 sierpnia 2026 roku. Uczestniczyli w nich przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz zespół Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie. Badania realizowano we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Sportu Saksonii-Anhalt oraz w porozumieniu z dowództwem poligonu wojskowego Altengrabow.

Odnalezienie cmentarza było efektem szeroko zakrojonych prac archiwalnych i terenowych. Analizowano dokumentację pochodzącą z archiwów polskich, niemieckich, brytyjskich, amerykańskich, włoskich, holenderskich i belgijskich.  Szczególne znaczenie miały historyczne plany i szkice pozyskane z Landesarchiv Sachsen-Anhalt oraz archiwalne zdjęcia lotnicze wykonane w 1945 roku, znajdujące się w zbiorach National Collection of Aerial Photography w Edynburgu. Zestawienie materiałów historycznych ze współczesnymi danymi przestrzennymi pozwoliło wytypować obszar, na którym następnie skoncentrowano badania terenowe. W działania zaangażowane były również Centralne Muzeum Jeńców Wojennych w Opolu-Łambinowicach, Krajowe Biuro Informacji i Poszukiwań Polskiego Czerwonego Krzyża, Muzeum Powstania Warszawskiego oraz Archiwum Akt Nowych.

Stalag XI A funkcjonował na terenie poligonu Altengrabow podczas II wojny światowej. Pierwsi polscy żołnierze oraz internowani cywile trafili do obozu już we wrześniu 1939 roku. Jesienią 1944 roku przywieziono tu również uczestników Powstania Warszawskiego, w tym rannych i chorych ewakuowanych ze szpitali powstańczych. W kolejnych latach w Stalagu przetrzymywano jeńców wielu narodowości. Zmarłych jeńców chowano na przyobozowym cmentarzu określanym jako Standortfriedhof. Po wojnie część pochowanych tam żołnierzy innych narodowości została ekshumowana i przeniesiona na inne cmentarze. Na miejscu pozostały m.in. groby jeńców polskich. Po zakończeniu wojny teren był wykorzystywany przez wojska radzieckie jako poligon aż do 1994 roku. Z czasem wszelkie widoczne ślady cmentarza zanikły, a jego dokładne położenie zostało utracone. Przez wiele lat uznawano, że nekropolia została zniszczona lub bezpowrotnie zaginęła. Próba jej odnalezienia podjęta w 2006 roku przez lokalnych historyków nie przyniosła rezultatu.

Odnalezienie cmentarza kończy wieloletni etap poszukiwań, ale jednocześnie otwiera kolejny rozdział badań. Planowane są prace ekshumacyjne, których celem będzie zabezpieczenie szczątków spoczywających na terenie dawnego cmentarza oraz stworzenie warunków do ich dalszych badań i godnego pochówku. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapowiedziało przygotowanie kolejnego etapu prac.

wiecej informacji: https://www.gov.pl/web/kultura/zaginiony-cmentarz-jeniecki-stalagu-xi-a-odnaleziony-w-niemieckim-altengrabow